“Ma, ik ben hier iemand tegengekomen.
Ik ben verliefd.
Ik wil hier blijven.”

De schrik slaat je om het hart, als ouder, als je zoon of dochter tijdens een lange verre reis, of een studie in het buitenland, besluit om daar te blijven. Je ideeën over de toekomst worden radicaal verstoord.

Op 26 november stond het EXPAT ON AIR, het expatprogramma van de Wereldomroep geheel in het teken van achterblijvers van expats en emigranten. Studiogast was Monique Nelen-Oomkens (intiatiefneemster van ikblijfachter.nl) Presentatie: Karin van den Boogaert.

Een kort fragment van deze radio uitzending kunt u hieronder zien. Wilt u de hele uitzending beluisteren klik dan op deze link: EXPAT ON AIR – uitzending 26 november 2011

Natuurlijk: Kinderen vliegen uit. Maar je kind zien emigreren of verhuizen naar een ander land of zelfs continent, vanwege hun werk of liefde, dat is wel wat anders. Je zult je kind veel minder vaak zien. En wat als er kleinkinderen komen? Een emigratie komt voor een achterblijver hard aan in de meeste gevallen.

‘Toen het moment daar was, was het eerste wat ik dacht:  ‘Jezus,  nee he!’
(Merly over de verhuizing van haar zoon naar Singapore; Uit: ‘Een leeg gevoel’)

‘Wat dat me je doet is met geen pen te beschrijven. We  hebben van geluk zitten huilen, maar het is ook heel dubbel, het gaat natuurlijk allemaal op afstand gebeuren.’
(Yolanda  en Remko over de geboorte van hun kleinzoon in  Bolivia; Uit: Zoon en kleinzoon in Bolivia)

In het begin ben je als achterblijver nog niet klaar om je boosheid, verdriet en/of onbegrip een plekje te geven, ook omdat de omgeving niet meewerkt. Daarnaast is de vertrekker met zoveel andere prioriteiten bezig dat het lijkt alsof er voor de achterblijver geen aandacht meer is.

Het leven van de vertrekker is, zeker in het begin een achtbaan van ontdekkingen en nieuwe indrukken, dus is het logisch dat de aandacht voor het thuisfront verandert. En dat wil ook niet zeggen dat de vertrekker geen last heeft van heimwee of gemis, echter deze gevoelens krijgen een andere waarde.

De achterblijver blijft in een vertrouwde omgeving en wil het liefst dat alle contact zo blijft als het was, vooral veel, om het gemis te compenseren. In veel gevallen worden er dan verwachting kenbaar gemaakt en soms ook eisen gesteld om het contact vooral vast te houden!

In het begin zal dit voor beide partijen nog redelijk te compenseren zijn, maar zodra de maanden voorbij vliegen blijkt er wel duidelijk een kentering te komen in het contact. De vertrekker maakt zich steeds meer los van zijn vertrouwde wortels en vaderland, terwijl de Achterblijver soms blijft wachten en zelfs op sommige dagen niet achter de computer of telefoon vandaan wil in de hoop om contact te krijgen.

Soms als het contact dan niet verloopt zoals de achterblijver had verwacht, gemaakte afspraken niet doorgaan, dan is er soms een negatieve lading. Keer op keer kan de Achterblijver zich dan slachtoffer gaan voelen, en zich steeds negatiever gaan opstellen wat een contact destructief kan maken. Hierin blijven hangen maakt het contact alleen maar moeilijker.
Geforceerd contact leggen is voor beiden partijen niet leuk, maar gaat in de loop van de jaren meer verlies in het contact opleveren. Het is voor iedereen verschillend om hier mee om te gaan, maar uit de vele gesprekken is gebleken dat men het best gedijt als er begrip en ruimte is voor elkaars gevoelens.

Zie de emigratie niet als afscheid ook al voelt dat wel zo. Je kind  of familielid gaat verder met zijn/haar leven en zal naar alle  waarschijnlijkheid de keus bewust hebben gemaakt.

Respecteer de keus van de emigrant. Wat zou jij hebben gedaan als je de kans had gehad? De liefde van je leven had gevonden? De baan? Of gewoon jezelf wilde ontwikkelen?

Boos worden of het niet begrijpen is een proces dat bij de  verwerking hoort, het heeft tijd nodig om te begrijpen waarom je kind  broer of zus een ander leven ver weg verkiest, boven een leven vlak om de hoek of in Nederland. Het zijn de bijkomende gevoelens en misschien zal de achterblijver het nooit echt begrijpen, boos en verdriet zijn is gezond en logische gevoelens.

Rouwproces

Sta jezelf toe om te rouwen, het is een rouwproces, het voelt als een verlies ook al is degene springlevend, gezond en gelukkig. Maar geef toe aan je verdriet, wat een ander ook voor verzachtende woorden of in onwetendheid zal zeggen. Woorden als: ‘je hebt toch internet’ of andere goedbedoelde woorden nemen jouw verdriet niet weg. Niemand kan voelen wat jij voelt, alleen degene die hetzelfde hebben meegemaakt, ontken het gevoel niet.

De eerste tijd

De emigrant heeft net als de achterblijver tijd nodig om te wennen  aan een nieuw leven, misschien een nieuwe familie met andere gewoontes,  een ander thuis, een andere baan, de taal machtig worden, studeren e.d. Allemaal indrukken die nieuw zijn en veel tijd en energie kosten. Vooral het eerste jaar komen de vele indrukken op de emigrant af. Dus de tijd voor de achterblijver zal in het begin minder zijn dan je hoopt en verwacht.

Leerproces

Probeer veel te lezen over het land waar degene naar toe emigreert. Interesse is ook een leerproces en voor jezelf en de emigrant een wederzijds gevoel van delen.

Probeer uit te zoeken wat de kosten zijn voor een korte of lange  vakantie naar het land van de emigrant, maak desnoods een spaarpotje voor als je het niet al te breed hebt.

Probeer je vakantiedagen op te sparen voor een langere reis.

Hou vooral contact met de emigrant, in welke vorm dan ook, ook al heeft de emigrant minder tijd en behoefte aan die regelmaat.

Geef toe aan je behoefte om te bellen, te mailen, een leuke kaart  te kopen, een pakje te versturen en luister naar je eigen behoefte.

Hou de emigrant op de hoogte wat er zoal speelt in de familie, de  omgeving, de stad, muziek, politiek of hou een weekjournaal of  weekboekje bij. Stuur desnoods krantenknipsels, weekbladen of magazines.

Tips voor de achterblijver om te overdenken:

• Probeer het contact niet af te dwingen, in het begin in de vertrekker  nog teveel met nieuwe indrukken bezig.
• Hou er rekening mee dat het niet meer zal zijn zoals voorheen, maar kijk vooruit!
• Wees niet boos op je omgeving want die kunnen er niets aan doen. Jaloers zijn op je omgeving hoort bij het rouwproces, maar is tijdelijk.
• Je voelt je soms een slachtoffer, maar je bent niet zielig!
• Geef ruimte, maar neem ook ruimte!
• Wees blij en koester elk contact, hoe klein het ook is.
• Zoek mensen in je omgeving die wel naar je luisteren en waarbij je herkenning voelt!
• Hou je voor ogen dat de vertrekker het recht heeft op een eigen leven, net als jij!
• Ga een cursus doen, zoek afleiding vooral in dingen waar je blij van wordt.
• Wees eerlijk tegen de vertrekker als het even niet gaat, herken je verdriet en gemis.
• Onderschat je gevoelens niet, ook al geeft je omgeving aan dat je moet ophouden omdat het niet anders is, blijf er over praten.
• Leer zoveel mogelijk over het land waar de vertrekker woont, gedeelde interesse schept ook een band.
• ‘Just go with the flow’, ga mee in de stroom!
• Tijd heelt alle wonden, ook deze wond.

Als je de emigratie of verhuizing leert accepteren, en je er voor open staat, dan gaat er een nieuwe wereld voor je open. Je leert een nieuwe cultuur kennen, een ander land en andere gerechten.  Je leven wordt verrijkt.

Tips, ervaringen of reacties?

Heb jij tips? Wil je je verhaal delen? Of in één zin vertellen wat je door je heen ging toen je dierbare vertelde dat hij of zij ging emigreren of verhuizen naar een ander land (voor in de box rechtsboven op de site). Mail het door.

NB.  Geef het aan, als je niet met je volledige of echte naam op de site wilt .